Diskusjonsforumet Nynorsk 2011 blir avslutta 20. mai 2011. Det har vore ope sidan april 2010 mens rettskrivingsnemnda har vore i arbeid. Vi takkar for alle innlegg og kommentarar om nynorsk rettskriving! Innhaldet blir liggjande ute på nettsidene til Språkrådet ei stund framover.

 Helsing Språkrådet

(På prent i Stavanger Aftenblad 18. april)

I Stavanger Aftenblad 12. april kan me lesa stykket «Nynorsk skal bli lettere å skrive for rogalendinger» – eit interview med rettskrivingsnemndi. At det er sterk og stor motstand mot den nye rettskrivingi, teier nemndi om. Nynorsk vert vanskelegare å skriva for rogalendingar, ikkje lettare.

For å gjera nynorsk lettare for rogalendingar, legg nemndi opp til tilfelleleg valfridom mellom skrivemåten y og ø i somme ord – t.d. syster og søster, bylgje og bølgje. I dette y/ø-mønsteret (eldre mynster!) er varianten med y den eldste. Heilt gale, derimot, er det når nemndi jamfører dette y/ø-mønsteret med rogalandsk tynne og normert (krutt)tønne. For dei viser båe til eldre tunne (som fell ut i den nye rettskrivingi) – det er her snakk om eit u/ø-mønster. Variantane tunne og tynne kan me jamføra med tunn og (syl)tynn. Nokre seier styst for eldre (og normert) størst – her viser y-en korkje til eldre y eller u, men til ø. Historia om rogalandsk y er mykje meir innfløkt enn dette, for y-en fylgjer eigne reglar i ulike område i Rogaland.

Er det lett å fylgja med? Nemndi meiner det, endå nemndi sjølv ikkje greier å halda styr på reglane. Godtruande og lærefiendsleg er det, meiner eg.

Nemndi har gjort den nye nynorsken so lett at ein kan få skriva setningi «me ynskjer velkomen» på 32 ulike måtar. Verbet å ynskja skal rogalendingar no få skriva på 8 ulike måtar – ynskja, ynskje, ynska, ynske, ønskja, ønskje, ønska, ønske. På kor mange måtar skal ein no få skriva å fylgja? Dette er eit lurespørsmål. Det er ikkje 8 måtar, men 6 måtar – fylgja, fylgje, følgja, følgje, følga, følge, men ikkje fylga og fylge, av ukjende grunnar.

Sergej Alexander Munkvold er formann i Ivar Aasen-sambandet

 Det har komme reaksjonar på setninga nedanfor i  Ny rettskriving for 2000-talet. Innstilling til ny rettskriving for det nynorske skriftmålet (pkt. 1.5):

«Stortinget har vedteke at tonivåsystemet i rettskrivinga skal opphevast.»

Det er klårt at Stortinget ikkje har vedteke ei setning med den siterte ordlyden. Men:

I år 2000 godtok ikkje Kulturdepartementet det rettskrivingsframlegget for nynorsk som Norsk språkråd hadde sendt inn, med ein trong læreboknormal og ei vid rettskriving. Departementet bad Språkrådet lage eit framlegg utan sideformer. Det vart utarbeidd og sendt på høyring i 2002, men høyringa vart slik at Språkrådet vedtok å gå bort frå systemet utan sideformer. Språkrådet sende i staden inn ein revidert versjon av 2000-framlegget i 2003. Også dette framlegget vart avvist av departementet (i 2005), og som nemnt i St.meld. nr. 35 (2007–2008) Mål og meining (både i kapittel 8 og kapittel 9), tolka departementet Språkrådet slik at siste ordet ikkje var sagt.

I Innst. S. nr. 184 (2008–2009), der kulturkomiteen la fram innstillinga si til St.meld.  nr. 35 (2007–2008) Mål og meining, refererer komiteen frå punkt 9.2.1 i meldinga, der m.a. vedtaket i styret i Språkrådet i 2007 om å setje i gang revisjon av nynorskrettskrivinga til ei norm utan sideformer blir drøfta. Fleirtalet bak komitéinnstillinga kom ikkje med innvendingar mot denne framstillinga.

Då Stortinget slutta seg til komitéinnstillinga i april 2009, var altså intensjonen om å få ei nynorsknorm utan sideformer ein del av innhaldet.

Helsing Språkrådet

Det sentrale spørsmålet i samband med nynorskrettskrivinga er om skiljet mellom hovudformer og sideformer (tonivåsystemet) skal opphevast.

Det er skiljet mellom hovudformer og sideformer som gjer det mogleg å ha ei relativt trang og tydeleg norm (hovudformer) i lærebøker, NRK-teksting og i organ for staten. Og det er dette skiljet som gjer det mogleg samtidig å ha ei rettskriving (hovudformer og sideformer) som kan ha appell til språkbrukarar over heile landet.

Rettskrivingsnemnda skriv i innstillinga punkt 1.5:

«Stortinget har vedteke at tonivåsystemet i rettskrivinga skal opphevast. [...] Med denne innstillinga blir hierarkiet i nynorsk rettskriving fjerna, i samsvar med stortingsvedtaket.»

Dette er grov feilinformasjon frå rettskrivingsnemnda. Det finst ikkje noko stortingsvedtak om å oppheve skiljet mellom hovudformer og sideformer. Stortinget har ikkje uttalt seg om tonivåsystemet i det heile teki dei seinare åra.

Det er oppsiktsvekkjande at ei rettskrivingsnemnd kan kome med slike påstandar.

Og kor du bryggjar og kor du bakar,
d’er alltid ein, som det ikkje smakar …

Dokker har gjort ein god jobb!